Grenada là quân chủ lập hiến theo mô hình nghị viện Westminster. Đây là dạng thể chế mà nhiều người Việt thấy khó hình dung, vì nó tách nguyên thủ quốc gia khỏi người đứng đầu chính phủ.
Nguyên tắc nền tảng: nguyên thủ không cầm quyền
Trong mô hình này:
- Nguyên thủ quốc gia mang tính biểu tượng và nghi lễ — đại diện cho tính liên tục của nhà nước
- Quyền hành pháp thực tế nằm ở thủ tướng và nội các
- Thủ tướng phải giữ được sự tín nhiệm của hạ viện — mất tín nhiệm là mất chức
Đây là điểm khác căn bản với thể chế tổng thống: hành pháp không tách khỏi lập pháp mà sinh ra từ lập pháp.
Grenada là một vương quốc thuộc Khối Thịnh vượng chung
Grenada giữ chung nguyên thủ quốc gia với Anh và một số nước khác. Trên đảo, nguyên thủ được đại diện bởi Toàn quyền — một công dân Grenada, được bổ nhiệm theo đề nghị của thủ tướng Grenada.
🔴 Điểm hay bị hiểu sai: việc này không có nghĩa Grenada còn là thuộc địa. Grenada là quốc gia độc lập có chủ quyền đầy đủ từ năm 1974, là thành viên Liên Hợp Quốc, có chính sách đối ngoại riêng. Việc chia sẻ nguyên thủ mang tính biểu tượng và hiến định, không phải quan hệ lệ thuộc.
Ba nhánh quyền lực
Lập pháp — nghị viện hai viện
- Hạ viện — do dân bầu trực tiếp theo các đơn vị bầu cử; đây là viện quyết định ai lập chính phủ
- Thượng viện — do bổ nhiệm, không do bầu; vai trò rà soát và kiềm chế
Bầu cử hạ viện theo thể thức đa số tương đối từng đơn vị — ai nhiều phiếu nhất trong đơn vị thì thắng đơn vị đó.
⚠️ Hệ quả của thể thức này ở một nước nhỏ: tỷ lệ phiếu toàn quốc và tỷ lệ ghế có thể chênh nhau rất lớn. Đã có kỳ bầu cử ở Grenada mà một đảng giành gần như toàn bộ ghế hạ viện dù không giành toàn bộ phiếu — khi đó gần như không còn phe đối lập trong nghị viện. Đây là đặc điểm cấu trúc đáng chú ý của nền chính trị Grenada.
Hành pháp — thủ tướng và nội các
Lãnh đạo đảng hoặc liên minh chiếm đa số hạ viện trở thành thủ tướng. Nội các do thủ tướng lập, chịu trách nhiệm tập thể trước nghị viện.
Tư pháp — chung với khu vực
Đây là đặc điểm riêng của các nước nhỏ vùng đông Caribbean: Grenada không tự vận hành toàn bộ hệ thống toà án của riêng mình.
- Toà án cấp cao và phúc thẩm nằm trong một hệ thống toà án chung của nhiều nước trong khu vực
- Cấp xét xử cuối cùng vẫn là một cơ quan tư pháp ở nước ngoài — di sản của mô hình thuộc địa cũ
Grenada đã tổ chức trưng cầu ý dân về việc chuyển thẩm quyền chung thẩm sang một toà án khu vực Caribbean, và cử tri đã bác bỏ. Đây là dữ kiện quan trọng về nền chính trị nước này: người dân giữ nguyên hiện trạng khi được hỏi trực tiếp.
Vì sao chia sẻ thể chế với khu vực
Với dân số chỉ hơn một trăm nghìn người, Grenada không đủ quy mô để tự vận hành đầy đủ mọi thiết chế mà một quốc gia hiện đại cần.
Giải pháp là dùng chung ở cấp khu vực:
- Toà án — hệ thống chung nhiều nước
- Ngân hàng trung ương — một ngân hàng trung ương chung phát hành đồng tiền chung cho nhóm nước
- Nhiều cơ quan chuyên môn khác ở cấp tiểu vùng
Đây là đặc trưng cấu trúc quan trọng nhất của nhà nước Grenada, và nó giải thích rất nhiều thứ khác — kể cả vì sao chính sách tiền tệ không nằm trong tay chính phủ nước này.
Hiến pháp và việc sửa đổi
Hiến pháp có từ thời độc lập. Việc sửa đổi những điều khoản cốt lõi đòi hỏi trưng cầu ý dân.
Grenada đã tổ chức nhiều đợt trưng cầu về cải cách hiến pháp, và các đề xuất đều không đạt ngưỡng thông qua. Kết quả: bộ khung hiến định về cơ bản giữ nguyên từ 1974.
Cần tư vấn lộ trình phù hợp?
Đội ngũ Viking Global Group đồng hành cùng bạn từ hồ sơ đến khi an cư. Gọi hotline +849.219.219.88 hoặc email [email protected] để được tư vấn miễn phí.
Bài viết liên quan
Câu hỏi thường gặp
Vì sao mô hình Westminster khó hình dung với người quen hệ Việt Nam?
Vì nó tách nguyên thủ quốc gia khỏi người đứng đầu chính phủ. Nguyên thủ mang tính biểu tượng và nghi lễ, đại diện cho tính liên tục của nhà nước; quyền hành pháp thực tế nằm ở thủ tướng và nội các; và thủ tướng phải giữ được tín nhiệm của hạ viện, mất tín nhiệm là mất chức.
Giữ chung nguyên thủ với Anh có nghĩa Grenada còn là thuộc địa không?
Không. Grenada là quốc gia độc lập có chủ quyền đầy đủ, thành viên Liên Hợp Quốc, có chính sách đối ngoại riêng. Trên đảo, nguyên thủ được đại diện bởi Toàn quyền — một công dân Grenada, bổ nhiệm theo đề nghị của thủ tướng Grenada. Việc chia sẻ nguyên thủ mang tính biểu tượng và hiến định, không phải quan hệ lệ thuộc.
Thể thức bầu cử hạ viện tạo ra hệ quả gì ở một nước nhỏ?
Bầu theo đa số tương đối từng đơn vị — ai nhiều phiếu nhất trong đơn vị thì thắng đơn vị đó. Ở nước nhỏ, tỷ lệ phiếu toàn quốc và tỷ lệ ghế có thể chênh nhau rất lớn: đã có kỳ bầu cử mà một đảng giành gần như toàn bộ ghế hạ viện dù không giành toàn bộ phiếu, khi đó gần như không còn phe đối lập trong nghị viện.
Hệ thống tư pháp được tổ chức thế nào?
Grenada không tự vận hành toàn bộ toà án của riêng mình. Toà cấp cao và phúc thẩm nằm trong một hệ thống chung của nhiều nước vùng đông Caribbean, còn cấp xét xử cuối cùng vẫn là một cơ quan tư pháp ở nước ngoài. Đây là đặc điểm riêng của các nước nhỏ trong vùng chứ không phải trường hợp cá biệt.
Vì sao phải chia sẻ thiết chế với khu vực?
Vì với dân số chỉ hơn một trăm nghìn người, Grenada không đủ quy mô để tự vận hành đầy đủ mọi thiết chế mà một quốc gia hiện đại cần. Giải pháp là dùng chung ở cấp khu vực: hệ thống toà án chung nhiều nước, một ngân hàng trung ương chung phát hành đồng tiền chung, và nhiều cơ quan chuyên môn khác ở cấp tiểu vùng.
Thông tin mang tính tham khảo và có thể thay đổi theo chính sách mới nhất của cơ quan chức năng. Vui lòng liên hệ để cập nhật quy định hiện hành.
